|
|
10 wrze¶nia 2010 , Imieniny: Eligii, Irmy, £ukasza

2010-03-02 - KARTUZY - Odkryto podziemia przy klasztornym refektarzu
Jednym z piêciu zachowanych obiektów zespo³u klasztornego zakonu kartuzów, obok ko¶cio³a konwentualnego, eremu P, fragmentów muru i bramy przy naro¿niku po³udniowo-zachodnim ¶wi±tyni jest refektarz. W refektarzu i wokó³ niego trwaj± prace renowacyjno-adaptacyjne z kilkumilionowym zaanga¿owaniem ¶rodków unijnych.
Wykonuj±c roboty ziemne przy odwodnieniu wokó³ refektarza, ekipa budowlana w ub. tygodniu natrafi³a przy szczycie zachodnim budowli na pomieszczenia podziemne. To dwie niewielkie piwnice, bêd±ce niejako przed³u¿eniem podziemi pod refektarzem. Owe pomieszczenia pokryte by³y sklepieniem kolebkowym. Fragmenty „kolebki” widaæ jeszcze w partiach przy¶ciennych, natomiast ¶rodkowe partie sklepienia uleg³y zniszczeniu. Piwnice wype³nione by³y gruzem.
Kiedy zasypano podziemne pomieszczenia?
Jak s±dzimy, gruz móg³ pochodziæ z rozbiórki ma³ego kru¿ganka, domu laików (konwersów), usytuowanego przy zachodnim skrzydle ma³ego kru¿ganka oraz kuchni i nowego przeoratu (na piêtrze), co nast±pi³o w po³owie XIX w. Ks. K. Raepke w monografii "Ko¶ció³ Dawnej Kartuzji Kaszubskiej w Kartuzach" (Wejherowo 1992) przywo³uje szkic przyziemny obiektów zespo³u klasztornego z 1854 r. "Ze szkicu wynika, ¿e nie by³o ju¿ za³o¿enia zachodniego ma³ego kru¿ganka oraz domu braci laików" – pisze autor. Skoro nie by³o domu, to nie by³o te¿ kuchni po³o¿onej na wysoko¶ci odkrytych podziemi, jako ¿e dom braci laików i kuchnie mie¶ci³y siê w jednym budynku.
Jednocze¶nie autor przypuszcza, ¿e kilka lat wcze¶niej, w czasie wizyty króla Prus Fryderyka Wilhelma IV w Kartuzji, w 1851 r., prawdopodobnie sta³y jeszcze dom braci laików i zachodnie za³o¿enie ma³ego kru¿ganka. Mogliby¶my wiêc w przybli¿eniu czas rozbiórki budynku i "zagruzowania" odkrytych teraz piwnic umie¶ciæ miêdzy rokiem 1851 a 1854.
Tê datacjê komplikuje jednak pruski szkic, tak¿e z 1854 r. - "Grundrifs der Kloster Kirche in Carthaus". Na tym planie widnieje jeszcze dom braci laików, ale bez czê¶ci z kuchniami na parterze i przeoratem na piêtrze. Czy uprawnione jest przypuszczenie, ¿e szkic powsta³ w trakcie prac rozbiórkowych, gdy kuchni ju¿ nie by³o?
Rysunki, szkice
Prace badawcze na terenie zespo³u klasztornego w Kartuzach na prze³omie lat 50. i 60. prowadzi³ z grup± studentów J. Stankiewicz z Politechniki Gdañskiej. Zespó³ prowadzi³ powierzchniow± eksploracjê i podj±³ próbê rekonstrukcji uk³adu przestrzennego Kartuzji. Na sporz±dzonym przez naukowca planie widaæ, ¿e kuchnie nie przylega³y bezpo¶rednio do szczytu zachodniego refektarza, co wcale nie oznacza, ¿e oba obiekty nie by³y z sob± po³±czone. Oddziela³a w partii przyziemia oba obiekty furta w pó³nocno i zachodnim naro¿niku refektarza, prowadz±ca do za³o¿eñ ma³ego kru¿ganka i wirydarza. Odkryte podziemia po³o¿one by³y, przynajmniej czê¶ciowo, pod owym przej¶ciem miêdzy refektarzem a kuchniami.
Na sztychu Izaaka Saala z 1678 r., który powsta³ wed³ug rysunku Bart³omieja Ranischa, przedstawiaj±cym plan Kartuzji, budynek braci laików z kuchniami ³±czy³ siê z refektarzem. Podobny uk³ad przestrzenny przedstawiono te¿ na planie Walbauma z 1842 r. oraz na jednym ze szkiców w opracowaniu J. Stankiewicza "Kartuzja Gdañska" w Zeszytach Naukowych Politechniki Gdañskiej (Gdañsk 1962 r.).
Podziemne przej¶cia
Odkryte podziemia by³y po³±czone z podziemiami refektarza. W odgruzowanej piwnicy po³udniowej widaæ zarys otworu drzwiowego w ¶cianie. Od strony refektarza by³o ono zamurowane.
Przed kilkoma laty w podziemiach refektarza, w naro¿niku pó³nocno-zachodnim ogl±da³em zagruzowany otwór. Wtedy pomy¶la³em o legendzie mówi±cej o podziemnym korytarzu wiod±cym z klasztoru na Górê Spiczast± – do kapliczki. Ka¿de tajemnicze miejsce obrasta legendami. Dzi¶ nie wierzê, ¿e owa legenda wyra¿a jak±¶ rzeczywisto¶æ, ale dowodzenie dlaczego tak sadzê, to materia³ na odrêbny tekst. Nie mia³em teraz mo¿liwo¶ci obejrzenia jeszcze raz owego zagruzowanego przej¶cia w refektarzu, ale mo¿liwe, ¿e prowadzi³o ono do odkrytej piwnicy pó³nocnej.
Kolejna tajemnica klasztoru zosta³a odkryta. Ile jeszcze ich kryje ziemia na obszarze za³o¿enia klasztornego?
www.kartuzy.info.pl
|
nowsze: | PELPLIN - Jarmark Cysterski  | | | |
 | GNIEW - Jarmark Opaleñski - bêdzie siê dzia³o  | | | |
 | TCZEW - tczewscy stra¿acy dostan± nowy sztandar  | | | |
starsze: | TCZEW - II Forum Edukacji Zawodowej  | | | |
 | TCZEW - Woda podmy³a tor. Du¿e utrudnienia podczas dojazdu do Gdañska  | | | |
 | UWAGA! OSTRZE¯ENIE PRZED SILNYMI WIATRAMI!  | | | |
|
|
|
|
|
 |